Znaczenie płynności w kontekście ubiegania się o dofinasowanie
Wsparcie rozwojowe oferowane w ramach funduszy europejskich ukierunkowane jest na wspieranie firm znajdujących się w dobrej sytuacji. Dobra sytuacja, w tym finansowa stanowi podstawę, czy też punkt wyjścia do rozwoju oferty produktowej, zmian procesowych, organizacyjnych, jak i związanych z ekspansją na nowe rynki geograficzne. Chociaż istnieją pewne kryteria ulgowe dla Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorstw istniejących krócej niż 3 lata, każdy podmiot ubiegający się o dofinansowanie winien też wykazać zdolność sfinansowania wkładu własnego oraz wydatków niekwalifikowanych tj. niemieszczących się w katalogu wydatków możliwych do sfinansowania w ramach danego naboru. Źródłem finansowania tych wydatków mogą być środki zewnętrzne (np. pochodzące z kredytu) lub środki wewnętrzne tj. środki pieniężne przedsiębiorstwa w gotówce i na rachunkach bankowych. W kontekście środków pieniężnych istotnym pytaniem jest:
Ile środków pieniężnych powinno mieć przedsiębiorstwo?
Odpowiedź wydaje się prosta: każdy podmiot powinien zabezpieczyć tyle środków pieniężnych by posiadać zdolność terminowej spłaty swoich zobowiązań, w tym opłacić w terminie faktury zakupowe, raty kredytów, inne usługi i opłaty administracyjne związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Należy zaznaczyć, że źródłem spłaty zobowiązań są nie tylko środki pieniężne, lecz również inne aktywa, podlegające szybkiemu spieniężaniu. Przykładem takich aktywów są należności od nabywców, a więc suma nieopłaconych faktur sprzedażowych, które co do zasady zwiększają poziom środków pieniężnych w uzgodnionym terminie płatności. W mniejszym stopni zapasy towarów i produktów, gdyż w tym zakresie wymagane jest podjęcie dodatkowych działań sprzedażowych i marketingowych (czasem również produkcyjnych). Stąd występuje większa niepewność co do terminu ich konwersji na środki pieniężne. Z kolei sprzedaż składników majątku trwałego jako źródło płynności występuje w wyjątkowych przypadkach, może to być działanie incydentalne np. związane ze zmianami technologicznym w przedsiębiorstwie lub wynikać z bardzo złej sytuacji finansowej – co do zasady składniki majątku trwałego stanowią narzędzia do prowadzenia działalności, a ich redukcja może przełożyć się na ograniczenie skali działania.
W kontekście utrzymywanego poziomu środków pieniężnych warto też pomyśleć o tzw. „poduszce finansowej”. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem, stąd wskazanym jest posiadanie rezerwy finansowej na nie przewidziane wydatki, natomiast dyskusyjnym jest jako duże środki pieniężne należy zabezpieczyć w jaki sposób je ulokować by zapewnić efektywność działania.
Wszystkie te aspekty składają się na zagadnienie określane mianem płynności finansowej, które wyjaśnimy szczegółowo w dalszej części artykułu. W kontekście ubiegania się o wsparcie rozwojowe, które stanowi zachętę do podejmowania działań zwiększających skalę działalności wydawałby się, że wyższy poziom płynności jest oczekiwany. Tak faktycznie jest, gdyż w przypadku współfinansowania projektu ze środków własnych, wygospodarowana rezerwa finansowa winna uwzględniać dodatkowe potrzeby inwestycyjne. Przy czym w wielu programach pomocowych zbyt wysoka płynność nie jest przesłanką od negatywnej oceny – tak jak wspomiano, wsparcie rozwojowe stanowić ma zachętę do podejmowania działań ukierunkowanych na zwiększenie skali działania przedsiębiorstwa. Nie jest to jednak regułą:
W naborze pilotażowym Dig.It wymagany jest wskaźnik płynności szybkiej (Quick Ratio) nie niższy niż 0,7 i jednocześnie nie wyższy niż 1,8.
Jak to rozumieć? – wyjaśniamy poniżej. Niemniej jednak, przyjęcie górnej granicy wskaźnika płynności oznacza, że ocenie podlegać może nie tylko zdolność finansowa przedsiębiorstwa, lecz również efektywność zaangażowania środków pieniężnych przedsiębiorstwa.
Wskaźniki płynności finansowej – jak je rozumieć i interpretować?
Jak można wywnioskować z pierwszej części artykułu, płynność to zdolność terminowej regulacji zobowiązań. W analizie płynności finansowej płynność rozumiana jako pokrycie zobowiązań krótkoterminowych aktywami możliwymi do szybkiej zamiany na gotówkę np. jeżeli wartość aktywów płynnych przedsiębiorstwa to 150 tyś zł, a wartość zobowiązań krótkoterminowych 100 tyś zł, nasze aktywa płynne pozwalają na spłatę całości zobowiązań krótkoterminowych, posiadamy też w rezerwie równowartość 50% wartości tych zobowiązań a więc pokrycie to 1,5.
Oczywiście nie musi to oznaczać zdolności natychmiastowej regulacji zobowiązań, gdyż tak jak wspominano wcześniej zależy to od rodzaju aktywów stanowiących, źródło finansowania zobowiązań krótkoterminowych. Dla tego też aktywa obrotowe możemy uporządkować w następującej kolejności według terminu regulacji zobowiązań:
- Środki pieniężne – możliwość natychmiastowej regulacji zobowiązań.
- Należności – możliwość regulacji zobowiązań po konwersji na środki pieniężne zgodnie z terminem zapłaty należności przez nabywców wskazanym na dokumentach sprzedaży.
- Zapasy (towary, produkty, półprodukt, materiały) – możliwość regulacji zobowiązań po realizacji działań sprzedażowych i zapłacie należności przez nabywcę, ponadto spieniężenie materiałów może wymagać ich konwersji na wyroby gotowe w procesie wytwarzania.
Z tego powodu w analizie finansowej rozpatrywane są trzy poziomy płynności:
- Płynność bieżąca (current ratio) – oznacza pokrycie zobowiązań bieżących aktywami obrotowymi (środki pieniężne, należności, zapasy).
- Płynność szybka (quick ratio) – oznacza pokrycie zobowiązań bieżących aktywami obrotowymi o wysokiej płynności tj. z pominięciem zapasów (środki pieniężne).
- Płynność natychmiastowa (cash ratio) – oznacza pokrycie zobowiązań bieżących zobowiązań posiadanymi środkami pieniężnym.
Jak wynika z definicji poszczególnych poziomów płynności, poszczególne wskaźniki płynności są zbliżone do siebie. W mianowniku każdorazowo ujmowane są zobowiązania krótkoterminowe, w liczniku zależnie od poziomu analizowanej płynności wartość aktywów obrotowych lub wybranych ich składowych:
Na przykład zakładając, wartość aktywów obrotowych 100 tyś zł, w tym zapasów 20 tyś zł, wartość zobowiązania krótkoterminowych 100 tyś. Podstawiając te dane do wzoru na płynność szybką uzyskamy wskaźnik płynności szybkiej 0,8:
Uzyskana wartość oznacza, że aktywa obrotowe bez zapasów pozwalają na spłatę 80% zobowiązań krótkoterminowych.
Jaki powinien być poziom wskaźników płynności?
W tym zakresie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, poziom wskaźników może zależeć od branży, różne są jest też tym zakresie podejście naukowe i praktyczne. Najczęściej przyjmuje się:
- Płynność bieżąca (current ratio) – optymalny przedział: 1,2 – 2,0 (w niektórych źródłach 1,5 – 2,0). Poniżej 1,0 – ryzyko problemów z płynnością; powyżej 3,0 – może oznaczać nieefektywne zarządzanie aktywami.
- Płynność szybka (quick ratio) – zalecany przedział: 1 – 1,2. Spadek poniżej 1,0 sygnalizuje zachwianie płynności, chociaż w niektórych źródła wskaźnik 0,5 wciąż uznawany jest za prawidłowy.
- Płynność natychmiastowa (cash ratio) – Nie ma jednej sztywnej normy, ale zwykle wartość 0,2 – 0,5 jest uznawana za wystarczającą.
Dlaczego nadpłynność uznawana jest za zjawisko negatywne?
Z jednej strony wysoka płynność daje poczucie bezpieczeństwa finansowego jednak z drugiej informuje o niskiej skuteczności zaangażowania aktywów finansowych. Środki pieniężne zalegające na niskooprocentowanych bądź nieoprocentowanych kontach bankowych lub jako gotówka, nie generują wartości dodanej w formie zysku dla przedsiębiorstwa, co też może świadczyć o niskiej sprawności działania i złej gospodarce finansowej. Nie oznacza to, że przedsiębiorstwo jest w złej sytuacji finansowej, wręcz przeciwnie jest w dobrej sytuacji. W konsekwencji można zadać pytanie: dlaczego przedsiębiorstwo ubiega się o finansowanie zewnętrzne, skoro posiada zabezpieczone wystarczające środki finansowe do realizacji inwestycji we własnym zakresie? Należy podkreślić, że w odniesieniu do programów wdrażanych na poziomie krajowym i regionalnym nie są formułowane wymagania dotyczące niezbędności wsparcia w kontekście sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Zazwyczaj warunkiem dostępowym jest spełnienie tzw. efektu zachęty co w przypadku mikro, małych i średnich przedsiębiorstw oznacza rozpoczęcie realizacji projektu po złożeniu wniosku, w przypadku dużych przedsiębiorstw również dodatkowe wymagania dotyczące efektywności finansowej zaplanowanego przedsięwzięcia.
Natomiast dodatkowe wymagania w zakresie sytuacji finansowej mogą pojawić się w kryteriach oceny formułowanych na etapie opracowania programów pomocowych przez polskie instytucje, jak to miało miejsce w przypadki Dig.It. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku programów wdrażanych na poziomie Komisji Europejskiej np. w European Innovation Council Work Programme 2025, w działaniu EIC Accelerator dotyczącym innowacji przełomowych, ocenie podlega zasadność niezbędności udzielenia wsparcia w kontekście sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.
Jak uniknąć nadpłynności finansowej?
Co do zasady ocenie podlega poziom płynności na podstawie sprawozdań finansowych sporządzonych na koniec roku obrotowego, w niektórych przypadkach okresu bieżącego (np. dane na koniec pierwszego kwartału roku obrotowego). Stąd szczególnej uwagi wymaga poziom i struktura aktywów obrotowych oraz poziom zobowiązań krótkoterminowych na dzień sporządzenia sprawozdania. W przypadku stwierdzenia nadpłynności, najbezpieczniejszym rozwiązaniem wydaje się jej redukcja poprzez inwestowanie nadwyżek w instrumenty finansowe o niskim poziomie ryzyka (np. lokaty długoterminowe). Natomiast najbardziej racjonalnym jednak generującym wyższy poziom ryzyka rozwiązaniem jest inwestycja w rozwój firmy. Poziom płynności zredukuje również dystrybucja nadwyżek do właścicieli (np. w formie dywidend). W przypadku płynności szybkiej, nadpłynność zredukuje zwiększenie poziomu zapasów.
Jeśli nie wiesz czy twoja firma w kontekście sytuacji finansowej jest gotowa do ubiegania się o wsparcie w ramach programów pomocowych, w tym w ramach naboru Dig.It, zapraszamy do kontaktu. Przeanalizujemy Państwa sprawozdania finansowe, pomożemy obliczyć wskaźniki, podpowiemy, jak się przygotować.
Kontakt:
📞 tel.: +48 784 377 277
✉️ e-mail: kontakt@k2biznes.pl
📌 lub skorzystaj z formularza kontaktowego:
